به پا مىشود . » « 1 » عمر آدمى هرچند طولانى شود ، به نيستى ختم مىگردد و مركب شب و روز او را به سوى مرگ پيش مىبرد . « 2 » ( و إنّ الآخرة قد أقبلت ) حساب و مجازات آخرت در پيش است . ( و أشرفت باطّلاع ) مقدمات آخرت نمايان شده است و اعمال آدمى ، همگى ثبت گشته‌اند . ( ألا و إنّ اليوم المضمار ) منظور از امروز ، دوره زندگى دنيا است و منظور از مضمار اعمال آدمى است . اين گفته امام عليه السّلام شبيه سخن ديگرى از ايشان است : « امروز ، روز عمل بدون حساب است و فردا ، روز حساب بدون عمل . » « 3 » ( و غدا السّباق ) فردا برنده از بازنده شناخته مىشود . ( و السّبقة الجنّة ) مسابقه تنها براى بهشت سزا است . ( و الغاية النار ) سرنوشت گنه‌كاران آتش است . امام عليه السّلام از واژه غايت براى بهشت و قيامت و آتش جهنم استفاده كرده است ؛ از جمله مىفرمايد : « غايت همان قيامت است . » « 4 » و نيز : « بهشت غايت پيشگامان و آتش غايت تبه‌كاران است . » « 5 » ( أفلا تائب من خطيئته قبل منيّته ) در روايتى آمده است : « كسى كه از گناه توبه كند ، مانند كسى است كه اصلا گناه نكرده است . » « 6 » خداوند نيز مىفرمايد : « به سوى خدا توبه كنيد كه تا زمانى معين بهره‌اى نيك به شما عطا كند و به فضيلت هر صاحب فضيلتى پاداش دهد و اگر نافرمانى كنيد ، از

--> ( 1 ) . « من مات فقد قامت قيامته » شرح اصول كافى : 4 / 204 ؛ عوالى اللئالى : 1 / 145 ؛ كنز العمال : 15 / 548 ، ح 42423 و 42748 ؛ كشف الخفاء : 1 / 116 ، ح 500 ؛ بحار الانوار : 58 / 7 . ( 2 ) . نك : نهج‌البلاغه : نامه 31 . ( 3 ) . « و إنّ اليوم عمل و لا حساب و غدا حساب و لا عمل » نهج‌البلاغه : نامه 42 . ( 4 ) . « فإنّ الغاية القيامة » نهج‌البلاغه : خطبه 190 . ( 5 ) . « فالجنّة غاية السابقين و النار غاية المفرّطين » نهج‌البلاغه : خطبه 157 . ( 6 ) . « التائب من الذّنب كمن لا ذنب له » كافى : 2 / 432 ، ح 10 ؛ مغنى المحتاج : 3 / 372 ؛ وسائل الشيعه : 11 / 358 ، ح 8 و 14 ؛ اعانة الطالبين : 4 / 107 .